Una fjarheilbrigðislausn reynist vel á Sjúkrahúsinu á Akureyri

Una er fjarheilbrigðislausn sem gerir einstaklingum kleift að sinna mælingum og hluta eftirfylgdar heima, fá fræðslu og eiga samskipti við heilbrigðisstarfsfólk. Heilbrigðisstarfsfólk getur jafnframt fylgst með mælingum og forgangsraðað eftir klínískri þörf.

Niðurstöður nýrrar rannsóknar Maríu Bragadóttur, meistaranema í stafrænni heilbrigðistækni við Háskólann í Reykjavík, benda til þess að slík þjónusta geti breytt því hvernig eftirfylgd er veitt.

Í rannsókninni var Una innleidd í þjónustu við fólk með sykursýki af tegund 2 á innkirtlamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri. Þátttakendur fengu þjónustu með Unu í fimm mánuði þar sem mælingar, samskipti, fræðsla og eftirfylgd fóru að stórum hluta fram með stafrænum hætti samhliða hefðbundinni heilbrigðisþjónustu.

Á tímabilinu fækkaði komum þátttakenda á göngudeild úr 11 í 2, eða um 82%, samanborið við fimm mánuðina á undan. Símtölum til hjúkrunarfræðinga fækkaði jafnframt úr 46 í 11, eða um 76%.

Aukið öryggi og betra aðgengi með Unu

Það sem vekur sérstaka athygli er að færri hefðbundin samskipti við heilbrigðisþjónustuna leiddu ekki til þess að þátttakendum fyndist þjónustan fjarlægari. Þvert á móti sögðust 11 af 14 þátttakendum upplifa betra aðgengi að hjúkrunarfræðingum en áður, en enginn taldi að aðgengið hefði versnað.

Þá sögðust 13 af 15 finna fyrir auknu öryggi með þjónustunni. Í viðtölum kom meðal annars fram að það skipti þátttakendur máli að vita að heilbrigðisstarfsfólk gæti fylgst með mælingum þeirra og brugðist við þegar þörf væri á.

Allir þátttakendur sem svöruðu spurningu um ánægju með þjónustuna voru annaðhvort ánægðir eða mjög ánægðir.

„Þarna finnst mér kjarninn í niðurstöðunum liggja. Fólk þurfti færri símtöl og færri ferðir á sjúkrahúsið en upplifði samt aðgengið betra og þjónustuna öruggari. Það sýnir að við eigum ekki bara að mæla góða heilbrigðisþjónustu í fjölda heimsókna eða símtala heldur líka í því hvort fólk fái rétta þjónustu á réttum tíma,“ Segir Helga Dagný Sigurjónsdóttir, framkvæmdastjóri Icepharma Velferðar.

Með nýrri tækni nýtist tíminn betur

Rannsóknin sýnir einnig hvernig tæknin getur aðstoðað heilbrigðisstarfsfólk í að nýta faglegan tíma betur. Hjúkrunarfræðingarnir töldu ekki að heildarvinnuálag hefði minnkað við notkun Unu. Hins vegar breyttist vinnulagið. Ófyrirséðum símtölum fækkaði, samskipti urðu skipulagðari og rauntímagögn hjálpuðu þeim að forgangsraða þeim einstaklingum sem þurftu mest á aðstoð að halda. Rannsóknin bendir því til þess að helsti ávinningurinn fyrir starfsfólk geti falist í markvissari nýtingu faglegs tíma fremur en einfaldri fækkun verkefna.

„Þetta skiptir gríðarlega miklu máli þegar við tölum um mönnunarvanda í heilbrigðiskerfinu. Markmiðið með tækninni á ekki að vera að heilbrigðisstarfsfólk geri minna heldur að tími þess nýtist þar sem fagþekkingin skiptir mestu máli,“ segir Helga Dagný.

Fagfólkið mótaði þjónustuna

Einn lykilþáttur verkefnisins var að hjúkrunarfræðingar innkirtlamóttökunnar tóku virkan þátt í að móta hvernig Una var notuð.

Viðmiðunarmörk mælinga, verkferlar, fræðsla, skilaboð og viðbrögð við frávikum voru þróuð í samvinnu við fagfólkið. Markmiðið var ekki að setja nýja tæknilausn ofan á núverandi þjónustu heldur að aðlaga þjónustuferlið að nýjum möguleikum. Rannsóknin dregur einmitt fram virka þátttöku heilbrigðisstarfsfólks og endurhönnun verkferla sem mikilvægan þátt í árangursríkri innleiðingu.

Meira sjálfstæði og betri innsýn í eigin heilsu

Áhrifin snerust ekki eingöngu um aðgengi að heilbrigðisstarfsfólki.

Tólf af fimmtán þátttakendum töldu að Una hefði aukið sjálfstæði þeirra við að halda utan um eigin meðferð. Jafnmargir töldu sig hafa öðlast betri skilning á sykursýkinni sem er einn af lykilþáttum þess að halda heilsu.

Með því að sjá meðal annars blóðsykur, blóðþrýsting og þyngd yfir tíma gátu þátttakendur betur tengt saman eigin hegðun og breytingar á heilsufari og þannig tekið virkari þátt í eigin meðferð.

Horfa þarf á fjarheilbrigðisþjónustu þvert á kerfið

Rannsóknin gefur mikilvæga innsýn í hvernig fjarheilbrigðisþjónusta getur nýst í íslenskri heilbrigðisþjónustu og hvernig hægt er að færa hluta eftirfylgdar nær einstaklingnum sjálfum. Niðurstöðurnar sýna jafnframt mikilvægi þess að tæknin sé samþætt klínísku starfi og mótuð í samstarfi við fagfólkið sem veitir þjónustuna.

„Fyrir mér er mikilvægt að við horfum ekki á fjarheilbrigðisþjónustu sem eitt afmarkað verkefni eða lausn fyrir eina sjúkdómsgreiningu. Tækifærin liggja í því að skoða heildrænt hvernig við getum nýtt fjarheilbrigðisþjónustu þvert á heilbrigðiskerfið til að auka aðgengi, öryggi og nýta faglegan tíma betur. Við getum nýtt hana við undirbúning og eftirfylgd skurðaðgerða, í endurhæfingu, við meðferð langvinnra sjúkdóma og til að styðja fólk til að búa lengur við öryggi heima, svo aðeins örfá dæmi séu nefnd. Það eru gríðarleg tækifæri í því að færa þjónustuna nær fólkinu í stað þess að gera alltaf ráð fyrir að fólkið þurfi að koma til þjónustunnar,“ segir Helga Dagný

Þakkir fyrir að ryðja brautina

Það þarf fólk sem er tilbúið að prófa nýjar leiðir til að við getum þróað heilbrigðisþjónustuna áfram. Icepharma Velferð vill því sérstaklega þakka Maríu Bragadóttur fyrir þessa mikilvægu rannsókn og Evu og Emilíu, hjúkrunarfræðingum á innkirtlamóttöku Sjúkrahússins á Akureyri, fyrir þeirra framlag, hugrekki og vinnu við innleiðinguna. Með því að taka þátt í verkefnum sem þessum eru þær að leggja sitt af mörkum til að móta framtíð heilbrigðisþjónustu á Íslandi.